WATERSLAGERS OPKOOIEN

In de loop van de tijd zijn mij nog al wat vragen gesteld over het opkooien en op zang brengen van zangvogels. Wanneer je inmiddels zo'n vijftig jaar meeloopt in de wereld van het houden en kweken van zangvogels, eigenlijk nog langer want ik kom namelijk uit een geslacht van harzerkwekers uit het begin van de vorige eeuw, dan mag je wel van enige ervaring spreken.

Uiteraard heb ik de wijsheid ook niet in pacht, maar toch wil ik proberen door te geven, welke mogelijkheden er zijn.

Mogelijkheden om tot DAT resultaat te leiden, dat de vogels tijdens een keuring of zangdemonstratie in ieder geval zingen.

Er is niets ellendiger dan dat er op een keurlijst “NG” op een lijst staat of dat een kweker tijdens een technische dag met het zweet in zijn/haar handen zit omdat de vogels niet wensen te zingen.

OPKOOIDATUM

Hier zijn geen vaste regels voor, al geven vrijwel alle boekjes aan dat dat ongeveer half oktober dient te zijn. Dat is echter geen wet.

Zelf kooi ik altijd vrij laat op. Meestal rond 1 november. Het opkooien hangt ten nauwste samen met de datum van je eerste wedstrijd.

Om vogels zingend voor te brengen moet je ongeveer op minimaal vier weken rekenen.

Maar....... een vogel dient ook een bepaalde leeftijd te hebben om zijn volledig lied te kunnen brengen.

We vergeten wel eens dat we een vogel al opkooien op het moment dat de vogel pas BEGINT met het instuderen.

Om dat lied in alle facetten te kunnen brengen, heeft en - daar ligt een stukje wetenschappelijk onderzoek aan ten grondslag- een vogel een vol jaar nodig.

De eerste week staan mijn vogels nog in de vluchtruimte, waarin ze ook geboren zijn, naast de vlucht waarin hun vrouwelijke leeftijdsgenootjes zitten.

Bij voorkeur zet ik broers naast elkaar. Ze staan in rijen op elkaar. Jaarlijks fok ik zo'n 40 jonge waterslagermannen .

Ze staan ZONDER schotjes, iets op afstand van elkaar.

Het opkooien is een hele ingreep in het vogelleventje, en door ze gezamenlijk dit te laten ondergaan is hun ervaring zinvoller.

Vaak zingen ze al na een of twee dagen.

Daarna gaan ze in huis in de zangkasten.

WEER zonder schotjes ertussen en zo mogelijk broers en halfbroers naast elkaar.

OPZETTEN

Ze staan bij mij in de studeerkamer en er wordt nog NIET verduisterd.

Op dezelfde dag dat ze in huis gekomen zijn worden ze ook voor het eerst "opgezet".

Dat opzetten bij mij - gelet op het aantal - gebeurt met ZEVEN op elkaar. Door gebruik te maken van een strook triplex van zo'n 150 cm lengte en de breedte van een zangkooi - zeg maar 20 cm - zet ik nog een groep van zeven op elkaar naast. Je kunt er zo wel 21 opzetten!

De vogels zien elkaar dus niet. Ze staan op bij kunstlicht maar de kamer hoeft echt niet verduisterd te zijn. Gordijnen dicht is voldoende.

Zelf zit ik er op hooguit een meter van af in een stoel, met een boek of krant en......een notitieblok.

Met krijt staat aan de zijkant van de kooi het ringnummer en PER ="STAPEL" geef ik dan aan welke vogel als nummer EEN, TWEE, DRIE, enz. gaat zingen.

Elke dag staan ze op dezelfde manier op tafel. Steeds noteer ik - per stapel - de nummers EEN, TWEE enz. op mijn STAFFELLIJST.

Vaak zingen er op de eerste dag al een aantal en dat getal neemt per dag toe.

In de kast staan ze nog steeds ZONDER tussenschotjes en GEEN verduistering.

Zet wel steeds DEZELFDE vogels naast elkaar in de kast. Dat voorkomt onderling gekrakeel.

GEZONGEN OF NIET, ZE STAAN PER KEER NOOIT LANGER DAN 10 MINUTEN OP TAFEL.

Na het terugzetten in de kast komt de"BELONING" met een beetje eivoer of wat negerzaad (enkele korreltjes). Iets gebroken gepelde haver kan ook.

WEDSTRIJDTRAINING.

Op de staffelllijst heb je inmiddels over al 1- tjes, 2 - tjes enz staan .DE volgende stap wordt dan :

De meest zanglustige vogels (de meeste nummers 1) komen bij elkaar te staan enz. Verder let ik sterk op het familieverband.

Vanaf dat moment komen er in de kast vogels naast elkaar te staan, die niet helemaal vreemd, maar toch van elkaar vervreemd zijn geraakt.

De neiging om elkaar te lijf te gaan komt dan boven en vanaf DAT moment gebruik ik schotjes.

De vogel komt iets meer in afzondering en heeft ook zonder afleiding van een buur, meer rustige studie mogelijkheden.

VERDUISTERING

Ook is dan het moment daar om de kast te gaan verduisteren.

Eerst in de ochtenduren een uur of twee - drie. Dat gedurende enkele dagen en dan hetzelfde op de middag. Een dag is bij mij wat licht betreft: tussen 8.00 voormiddag tot 17.00 uur namiddag. In de avonduren doe ik met de vogels bij voorbaat niets.

Dit is natuurlijk problematisch voor veel mensen. Toch dien je het maximale aantal uren per dag tot hooguit 9 te beperken. Dat lukt alleen wanneer je dus de dag voor de vogels wat het licht betreft aanpast aan hooguit 9 uur per dag.

Ter verduistering gebruik ik een vrij stevig wollen gordijn. Achter dat gordijn zitten de vogels NIET donker. Het is licht doorlatend.

De vogels dienen achter het gordijn te BLIJVEN zingen. Dat verduisteren begint zo'n VEERTIEN dagen voor de keuringsdag.

Het gebruik van ander verduisteringsmateriaal is wel aan te bevelen. Ik heb een paar plaatjes gemaakt van triplex die net tussen de planken in de kast passen. De lengte van zo'n plaatje 3D aan de lengte van de planken.

In deze plaatjes zit voor elk kooitje een gat. Op wedstrijden komen de vogels vaak in kisten, die op deze manier gesloten worden. Door dit zo af en toe te passen wennen de vogels aan deze verandering in het dagelijks patroon.

De DAGLICHTLENGTE per dag is dus wel belangrijk.

Krijgen de vogels te veel en vooral te LANG licht dan breng je ze in BROEDKONDITIE, waardoor ze HARDER en vooral SCHELLER gaan zingen.

Houd de uren daglicht vooral goed in de gaten.

Bij mij gaat 's-morgens om acht uur het licht in de kamer aan gedurende een half uurtje. Ik voer ze dan en ververs het drinkwater. De rest van de dag lopen ze mee met het daglicht naar de avondschemering.

Te lange dagen maken de vogels TRAAG in zang.

Hetzelfde geldt voor het TE LANG UITZETTEN .

Door die 10-minuten training krijg je vogels, die TIJDENS het uitzetten al gaan zingen.

Komen ze straks bij de keurmeester op tafel,dan zullen ze in de eerste minuten al gaan zingen en krijgen ze het predikaat;"vlotte zangers " mee.

UITZETTEN

Vanaf dat moment komen de vogels per 4 (eventueel een vijfde als reserve) op tafel.=20

ZE komen niet langer dan 10 MINUTEN op tafel (opzetten en wegzetten, niet meegerekend! )

De vogel die steeds als eerste begint te zingen zet ik bij voorbaat onderaan.

Ongetwijfeld ontdek je verschillen tussen de vogels.

Probeer zo goed mogelijk DIE vogels bij elkaar te plaatsen, die een vrij gelijkluidend lied kunnen en ook willen brengen.

Vooral bij stammen is dat belangrijk. Uiteindelijk vind je dit bij de toekenning van punten voor STAMHARMONIE terug. Juist dat ENE puntje meer kan je het al of niet kampioen worden in de stammenklasse opleveren.

Zo heeft de ene kweker de gelegenheid j de kans de vogels per dag meerdere keren uit te zetten.

Doe dat dan.

Is dat niet mogelijk probeer dan op onregelmatige tijden - gedurende tien minuten per keer - de kasten open te zetten of te laten zetten.

Het een dag niet uitzetten is ook niet erg, maar probeer het te voorkomen.

AFLUISTEREN

Zet de vogels vanaf het begin hooguit een meter bij je vandaan. Blijf je normaal gedragen. Lees de krant of een boek. Houd je aantekenpapier bij de hand

En doe vooral gewoon.

Meerdere personen erbij.... Graag!

Vogels wennen aan beweging en ook onverwachte bewegingen en BLIJVEN zingen.

Een keurmeester zit ook niet stil.

TIP

Het tijdens de maaltijd op tafel zetten (tenminste als er ruimte voor is) blijft ook en zeer effectieve methode. Houdt de tijd van uitzetten wel in de hand.

KUNSTLICHT.

Het afluisteren dient wel bij kunstlicht te gebeuren. Gordijnen in de kamer dus dicht. Een of meerdere lampen aan en begin dan met uitzetten.

Het afluisteren kan rustig in dezelfde ruimte waar ze staan.

Sommige kwekers hebben hun vogels in hun kweekruimte staan. Ze moeten ze daar dan vandaan halen of ze in hun kweekruimte afluisteren.

Worden ze in huis afgeluisterd gebruik dan wel de koffer(s) waarin ze ook naar de wedstrijd gaan.

Ook daaraan moeten de vogels wennen.

Voor ze naar een wedstrijd gaan is ook hier gewenning nodig. Zet ze eens in zo'n verzendkist. Ze leren een tijdje in een voor hen vreemde omgeving te "wachten" op het uitzetten.

Gebruik die koffers ook. Loop er - met de vogels erin- eens een rondje. Zet de kist niet te zachtzinnig neer en stoot hem eens ergens tegenaan.

Allemaal dingen die mogelijk ook tijdens het gaan naar.... en gedurende een wedstrijd kunnen gebeuren. Hebben ze deze ervaring niet dan is een

“NG” mogelijk te wijten aan dit niet juist getrainde onderdeel.

BELONING

Elk dier is gelukkig met een beloning. Een vogel ook, maar......een schouderklopje kan natuurlijk niet.

Na het uitzetten- gezongen of niet, maakt niet uit.... De vogel beloon je met een schepje eivoer.... Werkt stimulerend......misschien heeft het wel het effect van: "het blij vooruitzicht, wat het streelt", dat de vogel aanzet tot meerdere zang. Het werkt echt!

BUURTEN

Ga met je vogels eens buurten bij een collega-kweker of een belangstellende buurman. Verandering van omgeving tijdens het uitzetten is zelfs nodig door een andere omgeving, verlichting, temperatuur en vul zelf verder maar in.

Thuis kun je dat doen door ze eens af te luisteren in en andere ruimte in huis. Een doucheruimte is mogelijk..........

Bij dat buurten of veranderen is het zaak veel te praten en ook te bewegen. Daar horen ook andere geluiden bij...een pen die op de grond valt, ritselen van een krant, een kopje dat hard op het schoteltje gezet wordt. Het gaat om DOORZINGENDE vogels!

RESULTAAT

Vogels die tijdens een keuring direct beginnen te zingen, hebben een streepje voor bij en keurmester en vooral wanneer ze zo mogelijk allemaal te gelijk beginnen en door blijven zingen.

Een keurmeester heeft dan zijn handen vol om de punten op papier te krijgen en vaak krijg je dan zelfs een iets hogere waardering dan bij vogels, die steeds afbreken en niet doorzingen. Er is ook voor de keurmeester geen aardigheid aan vogels, die gedurende het half uurtje afluisteren zo af en toe en al snel afbrekend stukje laten horen.

En.........uiteindelijk tellen de punten wel bij de eindbeoordeling in de catalogus.

Het resultaat telt en het gaat erom DAT JOUW VOGELS NET IETS BETER ZIJN DAN DIE VAN JE COLLEGA!

Veel kwekers houden het niet bij een wedstrijd, maar nemen aan meerdere deel.

Na terugkomst van een wedstrijd hebben de vogels vaak veel uren meer licht gehad dan ze gewend waren.

Geeft ze daarom een dagje rust. Doe wel een paar keer de gordijnen zo'n 10 minuten open.

Bij kunstlicht. Voeren, schoon drinkwater en bij de tweede keer wat extrabeloning(het eivoersnoepje)

WEDSTRIJDEN

Het deelnemen aan wedstrijden brengt wel enige problemen met zich mee. Dat zijn de omgeving, verlichting, drukte, voedering, temperatuur.

Over een paar zaken nog dit.

Vogels zingen sneller wanneer ze uit een wat frissere(koudere) omgeving in iets warmere komen. Ze zitten niet alleen beter en strakker in hun veren, maar het stimuleert ook de zanglust. Vandaar de regel: de tentoonstellingsruimte dient een lagere temperatuur te hebben dan de afluister/keurruimte.

Voeding: gebruik zaad waarin GEEN HENNEP zit. Hennep is een lekkernij die slechts moeizaam gepeld wordt.

Je bent dood ongelukkig wanneer je op een wedstrijd komt waarbij de vogels pas op de tweede of derde dag na het inbrengen gekeurd worden.

Tref je dan een voederverzorger/liefhebber, die niet goed GEINSTRUEERD is en hij voert zaad bijv dat ook voor de kleurvogels bestemd is (met =

hennep)dan kun je het wat je zangtraining betreft wel schudden. Je vogels blijven hennep zoeken en pellen.... !

Het is mij wel eens overkomen dat in de kooi behoorlijk wat dopjes van hennep lagen bij terug komst na en wedstrijd.

Al je training voor niets?

Echt niet, want uiteindelijk weet je zelf het beste wat je vogels waard zijn en hoe leuk je resultaten ook zijn. Het is slechts een ONDERDEEL van je liefhebberij: het houden van vogels in tweeërlei opzicht!

G.Frank